Co może się wydarzyć między wodociągami a szklanką wody

Droga wody do Państwa kranu

Niemiecka woda z kranu uchodzi za jedną z najlepiej kontrolowanych na świecie. Rozporządzenie w sprawie wody pitnej (TrinkwV), ostatnio gruntownie znowelizowane w czerwcu 2023 r., określa surowe wartości graniczne dla ponad 50 parametrów. Nasze zakłady wodociągowe wykonują znakomitą pracę. To tyle, jeśli chodzi o dobre wiadomości.

Mniej znana strona medalu: kontrola zakładów wodociągowych kończy się na przyłączu domowym. To, co dzieje się w rurach w Państwa domu, leży poza zakresem kompetencji dostawców – i stanowi odpowiedzialność właścicieli nieruchomości. Istnieją też substancje, których nawet najnowocześniejsze zakłady wodociągowe nie są w stanie całkowicie usunąć.

Co może znajdować się w wodzie z kranu?

Azotany: na obszarach rolniczych azotany przedostają się do wód gruntowych poprzez nawożenie. Dopuszczalna wartość wynosi 50 mg/l i pozostaje niezmieniona od ostatniej nowelizacji. Szczególnie w regionach wiejskich, gdzie prowadzone jest intensywne rolnictwo, regularnie odnotowuje się podwyższone stężenia. W organizmie azotany mogą przekształcać się w azotyny, a potencjalnie także w rakotwórcze nitrozoaminy – jest to zagrożenie szczególnie istotne dla niemowląt i kobiet w ciąży.

PFAS – „substancje wieczne”: substancje per- i polifluorowane alkilowe są regulowane dopiero od nowelizacji rozporządzenia w sprawie wody pitnej z 2023 r. Od stycznia 2026 r. obowiązuje łączna wartość graniczna wynosząca 0,1 µg/l dla 20 substancji PFAS istotnych dla wody pitnej. Od 2028 r. wartości dla czterech szczególnie krytycznych związków (PFOA, PFOS, PFHxS, PFNA) zostaną zaostrzone do 0,02 µg/l. PFAS są niezwykle trwałe – praktycznie nie ulegają rozkładowi w środowisku i gromadzą się w organizmie człowieka.

Metale ciężkie: ołów, miedź i nikiel mogą uwalniać się ze starszych rur i armatury – zwłaszcza gdy woda pozostaje w rurach przez dłuższy czas, na przykład przez noc lub podczas urlopu. Rozporządzenie w sprawie wody pitnej (TrinkwV) nakazuje, aby wszystkie rury ołowiane zostały wymienione lub wyłączone z eksploatacji do stycznia 2026 r. W 2028 r. dopuszczalna wartość dla ołowiu zostanie obniżona z 10 µg/l do 5 µg/l. Niemniej jednak w wielu starych budynkach nadal znajdują się rury ołowiane.

Pozostałości leków: antybiotyki, hormony, środki przeciwbólowe, leki obniżające ciśnienie krwi – ich ślady przedostają się do obiegu wody wraz ze ściekami. Oczyszczalnie ścieków nie są w stanie całkowicie wyeliminować tych substancji. W rozporządzeniu w sprawie wody pitnej nie ma jak dotąd wartości granicznych dla większości pozostałości leków.

Mikroplastik: W jednym z badań w 72% próbek niemieckiej wody wodociągowej wykryto cząsteczki plastiku. Badanie przeprowadzone przez Politechnikę Berlińską wykazało obecność mikroplastiku w prawie wszystkich badanych próbkach berlińskiej wody wodociągowej, przy stężeniach wynoszących od 0,3 do 9,2 cząsteczek na litr. Obecnie w niemieckim rozporządzeniu w sprawie wody pitnej nie ma wartości granicznej dla mikroplastiku. Szczególnie niepokojące: badania z 2024 r. pokazują, że cząsteczki mikroplastiku mniejsze niż 0,2 mikrometra mogą pokonywać barierę krew-mózg. W innym badaniu mikroplastik wykryto we wszystkich badanych próbkach łożyska.

Chlor i produkty uboczne dezynfekcji: W niektórych regionach do dezynfekcji stosuje się chlor. W wyniku tego procesu mogą powstawać tzw. trihalometany (THM) – związki uznawane za potencjalnie rakotwórcze. Chlor wpływa również na smak i zapach wody, co wiele osób odbiera jako nieprzyjemne, nawet jeśli ilości te mogą być nieszkodliwe dla zdrowia.

Wapń (związki wapnia i magnezu): Wapń w wodzie zasadniczo nie jest szkodliwy dla zdrowia, wręcz przeciwnie – wapń i magnez są ważnymi minerałami. Jednak bardzo twarda woda może wpływać na smak, powodować osadzanie się kamienia w urządzeniach i utrudniać pielęgnację skóry. Twardość wody w Niemczech różni się znacznie w zależności od regionu i źródła wód gruntowych.

Pochodzenie ma znaczenie

Woda nie wszędzie w Niemczech jest taka sama. W regionach, w których woda surowa pozyskiwana jest z głębokich warstw wód gruntowych, zanieczyszczenie jest zazwyczaj mniejsze niż tam, gdzie uzdatniana jest woda powierzchniowa z jezior i rzek. Obszary o intensywnym rolnictwie częściej borykają się z problemami związanymi z azotanami i pestycydami. Aglomeracje z zabytkową zabudową borykają się raczej z problemem metali ciężkich pochodzących z przestarzałych rur. Natomiast w pobliżu terenów przemysłowych lub wojskowych zanieczyszczenie PFAS może być szczególnie wysokie.

Kwestia wartości granicznych

Wartości graniczne są ważnym narzędziem, ale mają swoje ograniczenia. Wartość graniczna nie oznacza, że dana substancja jest nieszkodliwa. Oznacza ona, że określona ilość jest uznawana za dopuszczalną. To, co w przypadku poszczególnych substancji mieści się w normie, może działać inaczej w sumie wielu substancji. Wynika to z faktu, że wartości graniczne nie uwzględniają interakcji między różnymi substancjami, tzw. efektu koktajlowego.

Ponadto: wartości graniczne są regularnie zaostrzane w miarę pojawiania się nowych wyników badań. To, co dziś uznaje się za bezpieczne, jutro może zostać ocenione inaczej. Obniżenie wartości granicznej dla arsenu z 10 do 4 µg/l (obowiązujące od 2036 r.) lub wprowadzenie wartości granicznych dla PFAS pokazują, że nauka nieustannie się rozwija.

Kwestia wody butelkowanej

Niektórzy ludzie sięgają po wodę butelkowaną z obawy przed wodą z kranu. Jednak i w tym przypadku istnieją pewne obawy. W szeroko komentowanym badaniu przeprowadzonym przez Columbia University w 2024 roku stwierdzono, że w wodzie butelkowanej znajduje się średnio około 240 000 nanocząstek plastiku na litr, czyli znacznie więcej niż w wodzie z kranu. Pochodzą one głównie z samych butelek PET i są tak małe, że mogą przenikać do komórek i tkanek. Do tego dochodzi ślad ekologiczny: transport, opakowania i utylizacja sprawiają, że woda butelkowana jest jedną z najbardziej szkodliwych dla środowiska form zaopatrzenia w wodę.

Co mogą Państwo zrobić

Dobry filtr do wody usuwa zanieczyszczenia tam, gdzie trafiają one na końcu – bezpośrednio w Państwa domu. W ten sposób wypełniają Państwo lukę między wodociągami a szklanką wody. Nie są Państwo też uzależnieni od tego, czy instalacja wodociągowa w Państwa domu jest na bieżąco modernizowana, ani od tego, czy właściciel nieruchomości wywiązuje się z obowiązku wymiany rur.

Warto jednak zrozumieć: filtr do wody nie jest wyrazem braku zaufania do wodociągów. Jest to sensowne uzupełnienie, ostatni krok na drodze do naprawdę dobrej wody. Wodociągi dbają bowiem o to, by woda była bezpieczna. Dobry filtr sprawia, że jest ona również dobra.

Jeśli chcą Państwo dowiedzieć się, jak dokładnie działa technologia MAUNAWAI Pi i jakie substancje skutecznie usuwa, proszę przeczytać sekcję „Nasza technologia”.