Zware metalen komen vaak via oude leidingen in het drinkwater terecht

Het waterleidingbedrijf levert schoon water, het probleem begint daarna

Drinkwater behoort in Zwitserland, Duitsland en Oostenrijk tot de strengst gecontroleerde levensmiddelen. De waterbedrijven leveren water dat voldoet aan de wettelijke grenswaarden. Maar deze controle houdt op bij de muur van het huis. Wat er daarna gebeurt, valt onder de verantwoordelijkheid van de huiseigenaren.

En precies hier ontstaat het probleem. In veel oudere gebouwen stroomt het water door leidingen, verbindingsstukken en kranen die zware metalen aan het water kunnen afgeven. Hoe langer het water in de leidingen staat, hoe meer metalen er oplossen. Wie ’s ochtends de kraan opendraait, drinkt daarom vaak water met een hogere concentratie zware metalen dan overdag na het doorspoelen.

De belangrijkste zware metalen in leidingwater zijn lood, koper, nikkel en cadmium. Ze komen op verschillende manieren in het water terecht en hebben verschillende effecten op het lichaam.

Lood, koper, nikkel, cadmium: waar komen ze vandaan?

Lood komt vooral via oude loden leidingen in het drinkwater terecht. In Duitsland werden deze tot in de jaren 70 aangelegd, met name in het noorden en oosten. In Zwitserland zijn loden leidingen weliswaar sinds 1904 verboden, maar in niet-gerenoveerde oude gebouwen kunnen ze nog steeds voorkomen. Ook soldeertin bij leidingverbindingen en oudere messingarmaturen bevatten lood. In Duitsland moeten alle resterende loden leidingen uiterlijk in januari 2026 buiten gebruik worden gesteld of worden verwijderd.

Koper is afkomstig van koperen leidingen die in miljoenen huishoudens zijn aangelegd. Onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld bij zacht, zuur water, komen er koperionen vrij uit de leiding. Een zichtbaar teken hiervan zijn groenachtige of blauwachtige verkleuringen op kranen en afvoeren. Nieuwe koperen leidingen geven in de eerste maanden na de installatie bijzonder veel koper af. Na verloop van tijd vormt zich een beschermende patina, die de afgifte vermindert.

Nikkel komt vaak vrij uit verchroomde of vernikkelde kranen en koppelstukken. Vooral na een nacht stilstand kan de concentratie verhoogd zijn. Voor mensen met een nikkelallergie kan zelfs een geringe blootstelling in het drinkwater relevant zijn.

Cadmium komt minder vaak voor, maar is wel te vinden in verzinkte stalen buizen en oudere soldeerverbindingen. Het hoopt zich op in het lichaam en belast vooral de nieren.

Wat zware metalen in het lichaam veroorzaken

Niet alle zware metalen zijn even gevaarlijk, maar bij langdurige opname via het drinkwater kunnen zelfs kleine hoeveelheden gevolgen hebben.

Lood is de meest kritieke stof. Het zet zich af in de botten en wordt slechts zeer langzaam weer afgebroken. Vooral kinderen en zwangere vrouwen lopen risico. Bij kinderen belemmert lood de ontwikkeling van het zenuwstelsel, het leervermogen en de bloedvorming. Aangezien kinderen per kilogram lichaamsgewicht aanzienlijk meer water opnemen dan volwassenen, is de relatieve belasting hoger. Bij zwangere vrouwen wordt lood via de placenta doorgegeven aan het ongeboren kind en kan het in de moedermelk terechtkomen. Het Duitse Federale Milieuagentschap adviseert daarom dat peuters en zwangere vrouwen geen water drinken dat door loden leidingen heeft gestroomd.

Koper veroorzaakt bij hoge concentraties maag- en darmklachten en kan het maagslijmvlies irriteren. In kleine hoeveelheden is koper een essentieel sporenelement, maar de behoefte hieraan wordt doorgaans al via de voeding gedekt.

Nikkel veroorzaakt klachten bij mensen met een nikkelallergie. De grenswaarde is in de EU verlaagd tot 0,02 milligram per liter om mensen met een allergie beter te beschermen.

Cadmium hoopt zich bij chronische inname op in de nieren en kan de nierfunctie aantasten. Bovendien wordt het ervan verdacht de botstofwisseling te verstoren.

Wat de grenswaarden betekenen en waar ze veranderen

De EU, Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland hebben grenswaarden voor zware metalen in drinkwater vastgesteld. Voor lood geldt momenteel een grenswaarde van 0,01 milligram per liter. Vanaf 2028 wordt deze in de EU gehalveerd tot 0,005 milligram. Voor koper ligt de grenswaarde op 2,0 milligram per liter, voor nikkel op 0,02 en voor cadmium op 0,005 milligram per liter.

Belangrijk om te weten: deze grenswaarden hebben betrekking op het water uit de kraan, niet op het water bij het waterleidingbedrijf. Als uw huisleidingen zware metalen afgeven, kan het water in uw glas de grenswaarden overschrijden, ook al functioneert het waterleidingbedrijf naar behoren. En in Zwitserland is drinkwater slechts gereguleerd tot aan de huisaansluiting. Wat er daarna gebeurt, is de verantwoordelijkheid van de eigenaar.

Een eenvoudige maatregel die de verontreiniging onmiddellijk vermindert: laat 's ochtends het water lopen totdat het merkbaar koeler wordt. Dit spoelt het stilstaande water uit de leidingen. Voor de bereiding van babyvoeding raden de autoriteiten over het algemeen aan om het water voor gebruik even te laten lopen.

Waarom koken niets oplevert

Zware metalen zijn elementen. Ze worden niet door hitte vernietigd en verdampen ook niet tijdens het koken. Het water wordt weliswaar kiemvrij, maar de zware metalen blijven volledig achter. Als water tijdens het koken gedeeltelijk verdampt, neemt de concentratie van zware metalen in het resterende water zelfs toe. Koken is dus geen oplossing, maar kan in het ergste geval de verontreiniging zelfs verergeren.

Welke filters verwijderen zware metalen

Wie zware metalen uit het leidingwater wil verwijderen, heeft een filtersysteem nodig dat specifiek hiervoor is ontwikkeld en getest. Er zijn drie technologieën die hiervoor in aanmerking komen.

Actieve-koolblokfilters binden zware metalen door adsorptie aan hun poreuze oppervlak. Vooral lood en koper worden effectief tegengehouden wanneer de actieve kool als geperst blok wordt gebruikt. Losse actieve-koolkorrels, zoals die in eenvoudige kanfilters voorkomen, presteren niet in dezelfde mate. Mineralen zoals calcium en magnesium passeren de filter en blijven in het water achter.

Omgekeerde osmose verwijdert zware metalen op betrouwbare wijze, aangezien het fijne membraan vrijwel alle opgeloste stoffen tegenhoudt. Het verwijderingspercentage ligt boven de 99 %. Hierbij gaan echter ook alle mineralen verloren, en het systeem verbruikt stroom en produceert afvalwater.

Meerfasige systemen met minerale keramiek en actieve kool combineren verschillende natuurlijke filtermedia in een langzame doorloop. De keramische lagen houden deeltjes en verontreinigingen tegen, terwijl de actieve kool opgeloste zware metalen bindt. Door de lange contacttijd tussen water en filtermedia wordt een grondige adsorptie bereikt. Laboratoriumgeteste systemen van dit type filteren zware metalen tot onder de detectiegrens en behouden tegelijkertijd de natuurlijke mineralen in het water.

Net als bij PFAS geldt ook hier: niet elk filter dat in het algemeen verontreinigingen vermindert, is effectief tegen zware metalen. Let op een laboratoriumrapport dat de filterprestaties voor specifieke zware metalen aantoont.

Onze aanpak bij MAUNAWAI

Onze filtersystemen zijn in onafhankelijke laboratoriumanalyses specifiek getest op zware metalen. In een langetermijnonderzoek van het IIREC (Internationaal Instituut voor Resonantie- en EMC-Onderzoek) is aangetoond dat het MAUNAWAI-filtersysteem lood en kwik tot onder de detectiegrens reduceert. Koper en zink worden tot een fractie van de grenswaarde verlaagd. Het onderzoeksinstituut bevestigde dat het systeem een „verbazingwekkend vermogen tot het verwijderen van anorganische en organische verontreinigingen” heeft, met een bijzondere kracht bij zware metalen.

Onze PI-Technologie werkt met 21 natuurlijke minerale keramieken en actieve kool. Schadelijke stoffen worden gebonden, mineralen blijven behouden en de waterhardheid wordt teruggebracht tot een aangenaam niveau. Zonder stroom, zonder chemicaliën, zonder afvalwater.

Of het nu gaat om de Kini-filterkan, het PiPrime-zwaartekrachtfilter of het Peka-huisfilter: alle systemen maken gebruik van dezelfde filtertechnologie. De volledige testresultaten publiceren wij onder Wetenschap en studies.

Wat u nu kunt doen

Als u in een oud gebouw woont, is het de moeite waard om na te gaan van welk materiaal uw waterleidingen zijn gemaakt. Uw verhuurder of uw vastgoedbeheerder kan u hierover informeren. Een professionele watertest geeft duidelijkheid over de daadwerkelijke verontreiniging bij uw kraan.

Los daarvan: laat 's ochtends het water even lopen voordat u het gebruikt om te drinken of te koken. En als u een waterfilter kiest, let er dan op dat deze aantoonbaar zware metalen vermindert.

Wij adviseren u graag. Neem contact met ons op of ontdek alle MAUNAWAI-systemen in één overzicht.